Kruidnotentest 2016

Nog maar 2 nachtjes slapen en dan is het Sinterklaas!
Het is alweer een paar jaar geleden dat ik een kruidnotentest had gedaan met kruidnoten uit de winkels. Daarom vond ik dat het wel weer tijd werd voor een herhaling. Fabrikanten kunnen in de tussentijd immers hun recept hebben aangepast. En natuurlijk willen we ook dit jaar wel de lekkerste kruidnoten op tafel kunnen zetten!

Dit jaar heb ik de test op een andere manier aangepakt dan in 2012. In de tussentijd heb ik wat onderzoeksvaardigheden verworven die ik hier (deels) heb ingezet! Helaas zijn mijn statistieken niet helemaal betrouwbaar omdat ik maar weinig deelnemers (3) had in mijn test, maargoed...

Materiaal
Allereerst heb ik alle samples verzameld. De deelnemende kruidnootmerken in deze test waren: AH Basic, Smikkelhuys, AH Biologisch, Smikkelbeer, Jumbo huismerk, Bolletje, Aldi huismerk, Plus huismerk, AH spelt huismerk, Hema, Spar huismerk, Kruidvat huismerk, AH huismerk, de Nijverheid en Perfekt. Vorige keer verkocht de Lidl ook kruidnoten van het merk Favorina, maar ik ben geen kruidnoten tegengekomen deze keer toen ik alles aan het verzamelen was. Vandaar dat die deze keer dus niet mee hebben gedaan in de test. Andere kruidnoten die ik de vorige keer wel had maar nu niet meer zijn die van de C1000 (bestaat niet meer) en de La Place (volgens mij verkopen die alleen nog verse dingen tegenwoordig, de V&D bestaat niet meer).

Methode
Geheel volgens de moderne technologie heb ik een korte vragenlijst gemaakt voor de kruidnoten die via een QR-code op de telefoon ingevuld kon worden. Superhandig! Scheelt ook heel veel printerpapier, dus het is ook een duurzame methode ;). Ik had de resultaten zo ook direct op de computer dus makkelijk te analyseren.
In de vragen heb ik gebruik gemaakt van een VAS (visueel analoge schaal), waarbij je een blokje op een lijn kan verschuiven om aan te geven in welke mate je een productkenmerk meer bij de waarde aangegeven aan de linker- dan wel rechterkant van de lijn vindt passen. Ik had vragen over onder andere het uiterlijk, de geur, knapperheid, 'plakkerigheid', zoetheid, kruidigheid en nasmaak. Daarnaast was de laatste vraag een rapportcijfer voor het product en er was een open ruimte voor opmerkingen.

Om bias (vooroordelen) te voorkomen (voor een bepaald merk bijvoorbeeld), heb ik de kruidnoten op gelijke bordjes gepresenteerd en ze allemaal een random nummer gegeven. Zelf wist ik dus ook niet meer welke kruidnoot welke was!

Resultaten

Op uiterlijk scoorden alle kruidnoten net voldoende, een  score van 57 (waarbij 100 de optimale score is). Maar uiterlijk bleek geen doorslaggevende factor te zijn in de eindscore van de kruidnoten.

Op geur scoorden de meeste kruidnoten onvoldoende met een gemiddelde score van 37. Enkele kruidnoten die wel een goede voldoende (score >70) scoorden op geur waren Nijverheid, AH Basic, Perfekt en Bolletje.

Knapperigheid was over het algemeen goed (65%) 13% was niet/helemaal niet knapperig genoeg en 22% werd wat te hard bevonden. Op het moment van testen kwamen alle kruidnoten vers uit de zak. Of en hoe knapperig de kruidnoten blijven na een dag in een open schaal op tafel staan is niet getest.

De enige kruidnoten die bij alle proevers een 'precies goed' kregen voor kruidigheid waren de kruidnoten van Perfekt. De kruidnoten van Bolletje, Nijverheid en AH Basic scoorden op zich ook nog redelijk op kruidigheid. Bij de rest liet de kruidigheid over het algemeen te wensen over volgens de proevers.

Met 'plakkerigheid' word de mate in hoeverre kruidnoten in je kiezen blijven hangen bedoeld. Dit was volgens 61% van de enquetes prima.  Vooral de kruidnoten van Jumbo, Nijverheid, Perfekt en de AH Speltkruidnoten deden het goed op dit front. De andere merken werden eens of vaker als 'te plakkerig' aangemerkt.

In 80% van de enquetes was aangegeven dat de kruidnoten een nasmaak achterlieten. Daarvan was er in 22% van de enquetes een goede voldoende (score >70) voor gegeven. Merken die hierbij hoorden waren o.a. Nijverheid, AH Basic, Smikkelhuys, en Bolletje.

Rapportcijfers liepen soms best wel uiteen, bijvoorbeeld van een 2 tot een 8! Daaraan zie je maar weer dat een test als deze toch altijd heel subjectief is.

Maar er was maar 1 merk dat bij alle proevers hoge cijfers scoorde en dat zie je dus ook wel aan het score-gemiddelde. 

De winnaar van de winkel-kruidnotentest van 2016 is geworden: de kruidnoten van Perfekt!

Deze zijn te koop bij Jan Linders en Nettorama.

Nr	Merk	Winkel	Prijs/kg	Cijfer	Quote
820	Perfekt	Jan Linders	€2.26 (€0.79 per 350 g)	8.0	"Lekker. Mooi uiterlijk." "Smaak mocht wel iets sterker."
276	Nijverheid	Jan Linders	€1.32 (€0.99 per 750 g)	6.7	"Bijna geen geur en smaak, niet kopen want je proeft niks!""Verslavend." "Lekkere koeksmaak, maar geen kruidnoten."
463	AH basic	AH	€1.32 (€1.32 per kg)	6.3	"Bleekjes, geen geur." "Lekkere speculaasachtige smaak." "Zurige nasmaak en muffe geur. Kruidigheid en sterkte van de smaak best okee."
274	Smikkelhuys	Action	€1.32 (€0.66 per 500 g)	6.0	"Smaak proef je pas als je meer eet, maar dan heb je ook een naar bijsmaakje." "Melig." "Lekker."
355	AH	AH	€2.95 (€0.59 per 200 g)	6.0	"Muffe geur. Smaak is eerst kruidig, maar daarna ook muf." "Smaakt een beetje naar bastogne." "Goeie."
491	Spar	Spar	€2.26 (€0.79 per 350 g)	5.3	"Weinig geur, weinig smaak. " "Zijn aan de plakkerige kant."
169	Jumbo	Jumbo	€2.75 (€0.55 per 200 g)	4.7	"Te hard gebakken, smaakt niet naar speculaas en niet lekker." "Te veel gember nasmaak."
871	Smikkelbeer	Emté	€1.97 (€0.69 per 350 g)	4.7	"Smaakt nergens naar." "Bittere nasmaak die blijft hangen." "Het beetje smaak is ook heel snel verdwenen."
181	Bolletje	AH	€4.25 (€0.85 per 200 g)	4.3	"Weinig smaak. Raar bijsmaakje vanaf het moment dat je het in je mond stopt." "Wel mooi uiterlijk."
549	Plus	Plus	€2.96 (€0.74 per 250 g)	4.0	"Smaak is niet heel slecht, maar je proeft bijna niks! Geur is niet lekker en zijn plakkerig." "Mooi uiterlijk maar vlakke smaak. Niet lekker."
798	AH spelt	AH	€5.95 (€1.19 per 200 g)	4.0	"Lelijk uiterlijk. Ruiken muf, zoetig bijsmaakje die blijft hangen in de nasmaak, niet lekker." "Weinig smaak."
293	Van Delft	Aldi	€1.32 (€0.99 per 750 g)	3.8	"Ze zijn ovaal en smaken niet lekker." "Zowel smaak als nasmaak niet lekker."
735	HEMA	HEMA	€2.50 (€0.50 per 200 g)	2.7	"Melig, droog en weinig smaak." "Je ziet de suikerkorrels zitten, dus bakmethode is niet goed. Weinig smaak, niet lekker en vooral de nasmaak niet. Erg plakkerig."
327	AH biologisch	AH	€5.95 (€1.19 per 200 g)	2.3	"Onregelmatige vorm en erg bleekjes. Smaakt naar plastic." "Nasmaak is te sterk en smaakt niet naar koekje." "Bah!" "Vreemde smaak, niet lekker."
668	Kruidvat	Kruidvat	€2.18 (€0.49 per 225 g)	2.3	"Smaak is niet lekker. Plastic bijsmaak. Ruiken muf." "Zijn erg hard, te sterke gember nasmaak."

Naast kruidnoten heeft Sinterklaas natuurlijk nog meer lekkers te bieden! Veel is uiteraard kant-en-klaar in de winkels verkrijgbaar (alhoewel je op dit moment goed moet zoeken want de Sinterklaasschappen zijn aardig leeg). Maar als je graag zelf nog aan de slag gaat heb ik nog een recept voor speculaasbrokken of Sint & Pietsoesjes!

Speculaasbrokken

Sinterklaas is alweer enkele weken in Nederland. Hoog tijd voor een Sinterklaasrecept dus.
De afgelopen jaren heb ik vele recepten die ik op internet en in kookboeken had gevonden uitgeprobeerd, op zoek naar 'het beste recept' voor kruidnoten, pepernoten, speculaasjes, speculaasbrokken, gevulde speculaas, taaitaai en borstplaat. En ik had ook de kruidnoten uit de winkels getest.

Vandaag geen recept uit deze stapel getestte recepten, maar een nieuwe. Zoals ik meestal doe, gewoon maar wat bij elkaar mixen en in de oven schuiven XD. Desalniettemin... met een prima resultaat.

Speculaasbrokken

Ingrediënten:
- 185 gram (room)boter, ongezouten
- 155 gr donkerbruine basterdsuiker
- 1 ei
- 250 gr bloem
- 1 el speculaaskruiden
- 1 el kaneel
- zout
- garneeramandelen
- 1 eidooier + water

Bereidingswijze:
- Verwarm de oven voor op 180ºC graden. Zet een bakplaat met bakpapier klaar.
- Mix de boter zacht in een kom. Voeg de suiker toe en mix tot alles is vermengd.
- Doe het ei erbij en mix erdoor. Voeg dan de specerijen, het zout en de bloem toe.
- Mix tot een egaal deeg. Het is wel wat plakkerig.
- Maak je handen nat en vorm van het deeg een plak van ca. 1,5 cm dik op de bakplaat. (Maak eventueel gebruik van een deegroller (met bakpapier ertussen) of de bolle kant van een lepel om het wat egaler plat te maken.)
- Duw garneeramandeltjes in het deeg.
- Klop de eidooier los met een eetlepel water. Bestrijk met bakkwastje het deeg hiermee.
- Bak ongeveer 25-30 minuten in de oven.
- Laat de speculaasplak volledig afkoelen op een rooster. Breek daarna in stukken.

Winkelkruidnoten Testpanel 2012

Al in augustus verschenen de eerste zakjes kruidnoten in de winkel. Wij hebben nog even gewacht met ze in huis halen. Sinterklaas is nog niet eens in Nederland (17 november komt hij aan in Nederland, in Roermond)!
Toch hebben we op dit moment best een verzameling kruidnoten al in huis. Dit jaar worden de kruidnoten uit diverse winkels weer onderworpen aan een smaaktest!
Vorig jaar hadden we dat ook al gedaan (lees het hier en hier), maar dat liep niet helemaal soepeltjes; eerst het ene zakje, dan het andere zakje.. Smaakte deze nummer 5 nou net zo lekker als nummer 1? Maar nummer 1 was al op... Etc.

Dit jaar deed ik het anders. Ik verzamelde eerst alle kruidnoten, zodat ze naast elkaar op tafel konden staan.
Ik had aardig wat in huis gehaald; zo'n twintig verschillende zakjes kruidnoten.
Om de smaakpapillen niet te overbelasten, zette ik ze per 4 (willekeurig gekozen) soorten kruidnoten op tafel.
De lekkerste kruidnoten zouden na deze eerste ronde nog samen op tafel komen om een top 5 te bepalen.

Bakkerskruidnoten

De bakkerskruidnoten van de (v.l.n.r.) Albert Heijn, Hema
en Bolletje. Onderin een normale kruidnoot

Onder die verzamelde zakjes zaten ook de 'ambachtelijke kruidnoten' van de Hema (€1,50 voor 350 gram), en de 'bakkerskruidnoten' van de Albert Heijn (€1,49 voor 350 gram). Maar aangezien dit niet de authentieke kruidnoten zijn, en ze ook anders smaken, heb ik ze uit de test gelaten. In deze nootjes zit namelijk ook anijs, wat een dominante smaak heeft. Bovendien zijn deze bakkersknruidnootjes ook een flinke slag kleiner dan de normale variant (gemiddeld tussen de 11 en 15 mm doorsnee, tegenover 20-24 mm bij de normale kruidnoten).
Bolletje heeft overigens ook 'bakkerskruidnootjes' in zijn assortiment zitten (€1,99 voor 400 gram).
Van deze drie zou ik overigens de bakkerskruidnoten van Bolletje en Albert Heijn afraden. De eerstgenoemde zijn namelijk redelijk zacht en hebben een muffige smaak (als de juten zak van Piet). Die van de Albert Heijn hebben een sterke (anijs)geur, maar het product zelf heeft eigenlijk geen smaak.
Bij de 'ambachtelijke kruidnoten' van de Hema is zowel (anijs)geur als smaak aanwezig. Ze smaken naar gestampte muisjes. Deze zijn ook wel knapperig.
Dus als je toevallig liever deze bakkers- of ambachtelijke kruidnootjes lekkerder vind dat de reguliere, dan zou ik naar de Hema gaan.

Testresultaten
In totaal hebben dus 19 verschillende kruidnoten meegedaan aan de smaaktest (de bakkerskruidnoten dus niet meegerekend). Deze zakjes varieerden van 200 tot 1000 gram en in prijs van €0,49 tot €1,99. Ik heb ze uit 14 verschillende winkels.

Prijzen
De Bio-kruidnoten van de Jamin waren met een prijs van €9,95 per kilo veruit de duurste kruidnoten. Hoewel de Bakker Bart met €5,57/kg ook niet goedkoop was. Opvallend is dat ze voor die prijs ook niet echt een smakelijke kwaliteit kruidnoten hebben geleverd.
De goedkoopste kruidnoten vind je bij de Lidl (€1,30/kg) op de voet gevolgd met 2 cent verschil bij de Aldi (€1,32/kg).
De gemiddelde prijs komt uit op een bedrag van €2.95/kg. (Als je de twee duurste kruidnoten niet meerekend, kom je uit op een gemiddelde prijs van €2.38/kg.)

Ambachtelijk versus machinaal
Wat ik wel jammer vond van de beste 5 kruidnoten, was dat het eigenlijk allemaal 'machinaal' gevormde kruidnoten waren. Met 'machinaal' bedoel ik ietwat platte kruidnoten met een redelijk glad oppervlak en met allemaal een gemiddelde doorsnee van ca.23 mm. De 'ambachtelijk' gevormde kruidnoten (in het rijtje komen we die het eerst tegenkomen bij het kruidvat) zijn iets boller, onregelmatiger van vorm en oppervlak. Met veel barstjes in de bovenkant en een gemiddelde doorsnee van ca. 21 mm. Je ziet bij deze ook vaker kleurverschil op de kruidnoot door het bakken.


Smaak
Voor de test heb ik alle zakjes willekeurig een letter gegeven en invullijsten gemaakt waar de smaaktestresultaten op genoteerd konden worden. Ik heb vier bakjes per keer (verspreid over verschillende dagen) op tafel gezet.
Bij de test werd er gekeken naar het uiterlijk, de geur, de textuur en natuurlijk de smaak en de nasmaak.

De smaak voldeed niet altijd aan de verwachtingen die je kreeg bij het ruiken van een kruidnoot. Zo kon een kruidnoot nog zo lekker ruiken, dan viel de smaak dubbel zo hard tegen.

Voor de 'finale-ronde' heb ik de best-scorende kruidnoten weer bij elkaar op tafel gezet. Hierbij maakte ik een nieuwe vragenlijst, en liet iedereen ook wat nauwkeuriger proeven en beoordelen.

Rangschikking	Kruidnoten	Prijs per kg	Waar te koop
Top 5	1. C1000 kruidnoten	€2,80  (€0,56 voor 200gr)	C1000
	2. PLUS kruidnoten	€2,38  (€1,19 voor 500gr)	PLUS
	3. Hema kruidnoten	€2,50  (€0,75 voor 300gr)	Hema
	4. Jumbo kruidnoten	€2,95  (€0,59 voor 200gr)	Jumbo
	5. Perfekt kruidnoten	€1,98  (€0,99 voor 500gr)	Jan Linders
Smaakt ook nog wel	‘N’ kruidnoten (De Nijverheid)	€1,41  (€0,99 voor 700gr)	Jumbo
	Kruidvat kruidnoten	€2,18  (€0,49 voor 225gr)	Kruidvat
Kan ermee door	Favorina kruidnoten La Place kruidnoten	€1,30  (€0,65 voor 500gr) €3,13  (€1,25 voor 400gr)	Lidl V&D
Niet echt lekker	Fancy kruidnoten (Global biscuits) Smikkelbeer kruidnoten Van Delft kruidnoten	€1,58  (€0,79 voor 500gr) €1,65  (€1,65 voor 1000gr) €3,45  (€0,69 voor 200gr)	PLUS Sligro Xenos
Niet lekker	Albert Heijn kruidnoten Bakker Bart kruidnoten Jamin kruidnoten	€3,45  (€0,69 voor 200gr) €5,57  (€1,95 voor 350gr) €3,38  (€1,69 voor 500gr)	Albert Heijn Bakker Bart Jamin
‘Vies’	Bolletje kruidnoten Euroshopper kruidnoten Kruidnoten (Van Delft Biscuits) Jamin Bio-kruidnoten	€3,59  (€0,79 voor 220gr) €1,49  (€1,49 voor 1000gr) €1,32  (€0,99 voor 750gr) €9,95  (€1,99 voor 200gr)	(Diverse winkels) Albert Heijn Aldi Jamin

In het schema hierboven kun je zien dat de kruidnoten van de C1000, Plus, Hema, het Jumbo-huismerk en Perfekt (huismerk van de Jan Linders) de top 5 hebben gehaald.
Deze kruidnoten hebben allemaal een redelijk glad oppervlak, niet veel barstjes en ze zijn ook een beetje plat. Ze zien er wel aantrekkelijk uit.
Qua kleur zijn ze ook redelijk gelijk. De Jumbo-kruidnoten en Plus-kruidnoten lijken ietsje donkerder en de kruidnoten van de Hema en C1000 ogen wat lichter van kleur.
De gemiddelde doorsnee van vier de top 5 kruidnoten is 23 mm, alleen die van de Hema zijn gemiddeld 22 mm.
Geur, textuur en smaak:
- C1000 kruidnoten: Ruiken best sterk, kruidig en zoetig. De kruidnoten zijn erg knapperig.
De smaak van deze kruidnoten is duidelijk vanaf de eerste beet; kruidig en smaakt lekker. Helaas blijft de smaak niet heel lang hangen. Zoetige nasmaak en een beetje verslavend.
- PLUS kruidnoten: Hebben een zwakke geur, licht kruidig. Deze kruidnoten zijn best wel knapperig, en ze blijven het minst in je kiezen plakken van deze top 5.
De smaak is goed en ook wel duidelijk aanwezig, maar verdwijnt snel. Het is een meer 'gebakken' smaak, wat een iets bittere ondertoon geeft. Verder is de smaak ook wel kruidig. Nauwelijks nasmaak.
- Hema kruidnoten: Ruiken best sterk, lekkere kruidige geur. De textuur van deze kruidnoten is best wel knapperig.
De smaak van deze kruidnoten is wel kruidig en ook wel lekker, maar niet heel sterk (of maar kort). De nasmaak is wat minder lekker (lichtmuffig).
- Jumbo kruidnoten: Ruiken ook kruidig, maar matig sterk. Deze kruidnoten van de Jumbo zijn ietsje minder knapperig dan die van de Hema.
De kruidnoten hebben een minder kruidige, maar meer 'gebakken' smaak (matig sterk). Nauwelijks nasmaak.
- Perfekt kruidnoten: Ruiken matig sterk, kruidig zoetig en licht muffig. Ook deze kruidnoten zijn best wel knapperig.
De kruidnoten smaken licht kruidig, maar het is een beetje een zwakke smaak. Nauwelijks nasmaak.


De kruidnoten die onder de top 5 staan zijn ook gesorteerd op smaak. De kruidnoten die bij elkaar in een vakje staan, kregen ongeveer een gelijke score.
De kruidnoten van Favorina en La Place vertoonden al een chemische bijsmaak.
De kruidnoten vanaf het vakje 'Niet echt lekker' zou ik niet aanraden om op tafel te zetten met Sinterklaas. Aan deze kruidnoten zat geen smaak (Fancy en Van Delft) of juist al een muffige bijsmaak en chemische nasmaak (Smikkelbeer).
De kruidnoten die eronder staan hadden ook allemaal geen smaak, een zwakke en muffige of gewoon ronduit vieze smaak (geen kruidige kruidnootsmaak!) en/of een muffige of chemische nasmaak.
Bij één kruidnoot nam een smaaktester zelfs een hap en riep spontaan 'IEEUWW!'. Deze belandde dus ook in het allerlaatste vak.
De Bio-kruidnoten van de Jamin hadden een hele aparte smaak, maar helaas ook niet lekker. Ze smaakten erg sterk naar gember en een beetje 'verbrand' (hoewel ze er juist licht-'zanderig' uitzagen).

Veranderd recept?
Als ik kijk naar de resultaten van deze test en vergelijk met de resultaten van vorig jaar. Vind ik toch wel een paar opvallende dingen.
Zo scoorden bijvoorbeeld de kruidnoten van Bolletje vorig jaar best wel goed, terwijl ze bij deze test helemaal onderaan eindigden omdat ze gewoon niet lekker waren.
Ook de lekkerste kruidnoten van vorig jaar, die van de Lidl, zijn nu sterk gedaald in de lijst.
De kruidnoten van de Jumbo zijn dit jaar geëindigd bij de beste 5, terwijl we vorig jaar de zak terugbrachten naar de winkel omdat ze niet smaakten.
Als ze hun kruidnotenrecept hebben veranderd, stel ik voor aan de Jumbo om het zo te houden, en aan Bolletje om nog een kritisch ernaar te kijken.
De C1000 heeft blijkbaar een succesrecept voor zijn kruidnoten, want eindigde hiermee zowel dit jaar als vorig jaar op de eerste plaats.

Duidelijk massaproductie-nootjes...

Conclusie
Mijn advies is om de kruidnoten uit de top 3 te kiezen; dus bij de C1000, Plus of de Hema.
De kruidnoten die helemaal onderaan zijn geëindigd zou ik in ieder geval niet kopen! Dan worden ze waarschijnlijk niet gegeten. Daar moet ik wel even bijvertellen dat sommige kruidnoten prima te eten zijn als er verder geen andere naast staan om mee te vergelijken. Alleen zou het zo maar kunnen dat je wel een vies nasmaakje in je mond overhoudt.

De top 3: 1) C1000, 2) PLUS, 3) Hema

Toch is de smaak van de winnende kruidnoten nog wel een beetje aan de zwakke kant. Zelfgebakken is natuurlijk het lekkerst ;p.